Token economy là tương lai của tiền tệ

Nền kinh tế token

Có một quan niệm sai lầm phổ biến cho rằng Bitcoin và các loại token là tiền giống như các loại tiền tệ pháp định (EUR, USD,…) Bài này sẽ chỉ ra lý do tại sao Bitcoin và các token khác không phải là tiền tệ theo nghĩa truyền thống, mà là:

  • Một loại tài sản mới: Bitcoin và các token Blockchain khác có nguồn gốc từ Bitcoin, có nhiều điểm tương đồng với các loại tiền tệ hàng hóa của quá khứ, chứ không phải các loại tiền tệ pháp định hiện đại.
  • Một nền tảng cho loại hình kinh tế mới: Vượt quá ranh giới địa lý của các quốc gia. Giao thức của Bitcoin Blockchain kết nối những người không biết và tin tưởng lẫn nhau vượt qua các ranh giới của các quốc gia mà không cần các tổ chức tập trung cổ điển và các thỏa thuận pháp lý cổ điển.

Gọi Bitcoin là tiền tệ có thể phản tác dụng vì nó gây ra nhiều tranh cãi và không hoàn toàn đúng. Tuy nhiên Bitcoin có những điểm tương đồng với tiền như chúng ta đã biết. Thách thức lớn nhất mà chúng ta phải đối mặt khi cố gắng giải thích hoặc thảo luận về Bitcoin, blockchain và các loại crypto công nghệ kinh tế khác đó là chúng ta đang cố gắng giải thích các hiện tượng mới với các thuật ngữ cũ mà đôi khi không thể đáp ứng đủ khả năng để giải thích và chấp nhận cái mới.

Để hiểu được toàn bộ phạm vi, chúng ta cần phải đi sâu vào các câu hỏi sau: Vai trò và chức năng của tiền là gì? Bitcoin hoặc cái gọi là token là gì? Liệu nền kinh tế dùng token có thể loại bỏ sự độc quyền của các quốc gia để phát hành tiền không?

1. Chức năng của tiền

Mục đích chính của tiền là tạo thuận lợi cho việc trao đổi kinh tế hàng hóa và dịch vụ trong và giữa các nền kinh tế. Nó làm cho trao đổi kinh tế hiệu quả hơn nhiều so với nền kinh tế hàng hóa và các nền kinh tế trao đổi, tránh sự thiếu hiệu quả của các hệ thống như vậy. Dưới đây là danh sách các chức năng quan trọng nhất:

  • Phương tiện trao đổi.
    Tiền là một công cụ hiệu quả để trung gian trao đổi hàng hoá và dịch vụ, bởi vì nó cung cấp một công cụ để so sánh các giá trị của các đối tượng khác nhau.
  • Phương tiện đo lường giá trị.
    Là đơn vị tính trong tài khoản, đây là đơn vị tiền tệ số tiêu chuẩn để đo giá trị thị trường của hàng hóa, dịch vụ và các giao dịch khác: (a) cơ sở cho việc trích dẫn và thương lượng giá; (b) cần thiết cho các hệ thống kế toán hiệu quả; (c) điều kiện tiên quyết cho việc xây dựng các thỏa thuận thương mại liên quan đến nợ nần.
  • Phương tiện lưu trữ giá trị.
    Tiền phải có khả năng được lưu trữ, truy xuất một cách đáng tin cậy – và có thể sử dụng như là phương tiện trao đổi khi nó được đem vào sử dụng. Giá trị của nó phải duy trì ổn định theo thời gian, vì biến động cao là phản tác dụng cho thương mại, và lạm phát làm giảm giá trị của tiền và làm giảm khả năng của tiền hoạt động như một phương tiện lưu trữ giá trị.
  • Đơn vị trong đó nợ được xác định.
    Nếu tiền có tư cách pháp lý, đó là một đơn vị trong đó các khoản nợ được tính và được chấp nhận để thanh toán nợ. Khi các khoản nợ được tính bằng tiền, giá trị thực của các khoản nợ có thể thay đổi do lạm phát và giảm phát.

2. Các đặc tính của tiền tệ.

Để thực hiện các chức năng khác nhau của nó, tiền phải có các thuộc tính nhất định

  • Tính thanh khoản
    Dễ dàng giao dịch, chi phí giao dịch thấp, không hoặc chênh lệch giá mua và bán thấp.
  • Tính chất có thể thay thế được
    Các đơn vị tiền phải có khả năng thay thế lẫn nhau. Mỗi token (vật lý hoặc ảo) phải được đối xử như nhau, ngay cả khi nó đã được sử dụng cho các mục đích bất hợp pháp của các chủ sở hữu trước đó.
  • Tính lâu bền
    Khả năng chịu được sự sử dụng lặp đi lặp lại (không biến mất, phân rã hoặc thối).
  • Tính di động
    Tài sản phải được mang và vận chuyển dễ dàng.
  • Khả năng nhận biết
    Giá trị phải được xác định dễ dàng.
  • Tính ổn định
    Giá trị không nên biến động quá nhiều.

3. Các loại tiền tệ

Các loại tiền khác nhau đã được phát triển theo thời gian. Trong các nền kinh tế hiện đại, tiền pháp định là loại phổ biến và thông dụng nhất.

  • Tiền hàng
    Là một đối tượng có giá trị nội tại và tiêu chuẩn hóa trong nền kinh tế địa phương. Giá trị của nó xuất phát từ một mặt hàng mà nó được làm từ ví dụ như: tiền vàng, tiền bạc và các đồng tiền kim loại quý hiếm khác, muối, lúa mạch, lườn động vật, ca cao, thuốc lá,… Giá được xác định bởi một số giá trị cảm nhận kết hợp với nhau trong các hệ thống định giá hàng hóa hoặc hệ thống giá cả khác nhau.
  • Tiền đại diện
    Đó là một phương tiện trao đổi đại diện cho một cái gì đó có giá trị nhưng có ít hoặc không có giá trị riêng của nó. Đó là đại diện cho ý định trả tiền như séc ví dụ như: như chứng chỉ vàng hoặc bạc, hoặc tiền giấy và tiền xu được dự trữ vàng.
  • Tiền pháp định
    Tiền pháp định không có giá trị vật chất nội tại như hàng hóa. Đó là mệnh giá, được đặt tên trên tờ tiền giấy, lớn hơn chất liệu vật chất.

Tiền pháp định

Tiền pháp định được thiết lập theo quy định của chính phủ, tương tự như bất kỳ séc hoặc ghi nợ nào. Giá trị của nó có được khi được tuyên bố bởi một chính phủ hợp pháp, có nghĩa là nó phải được chấp nhận như một hình thức thanh toán trong ranh giới của đất nước, cho tất cả các khoản nợ, công cộng và tư nhân.

Tiền pháp định

Giá trị được ấn định này là kết quả từ thực tế rằng các chính phủ có thể sử dụng quyền lực của mình để ban hành giá trị của một loại tiền tệ pháp định. Trong các nền kinh tế hiện đại, hầu hết tiền trong lưu thông không phải dưới dạng hóa đơn và tiền xu nữa mà là dưới dạng một mục nhập trong sổ cái kỹ thuật số của một ngân hàng hoặc là quản lý tiền được lưu trong tài khoản hiện tại, kiểm tra các loại tài khoản và dưới hình thức các công cụ tài chính khác.

Nguồn cung tiền của một quốc gia bao gồm tiền tệ (tiền giấy và tiền xu) và, tùy thuộc vào định nghĩa cụ thể được sử dụng, một hoặc nhiều loại tiền tín dụng (số dư được giữ trong tài khoản séc, tài khoản tiết kiệm và các loại tài khoản ngân hàng khác). Tiền tín dụng chỉ bao gồm các hồ sơ (chủ yếu là máy tính trong ngân hàng hiện đại), hình thành nên phần lớn nhất của tiền mở rộng (broad money) ở các nước phát triển.

Các loại tiền tệ pháp định đã được phát triển theo thời gian. Trong khi tiền giấy và tiền xu từng được ổn định để làm hoang mang các mặt hàng như vàng và kim loại quý khác trong quá khứ – như tiền đại diện – thì sự ủng hộ vàng cũng đã thay đổi mạnh trong thế kỷ 20. Hầu hết các loại tiền tệ ngày nay hầu như không được gắn với hàng hóa nữa. Thay vào đó, ngân hàng trung ương ảnh hưởng đến cung tiền với chính sách tiền tệ – có nghĩa là in nhiều tiền hơn hoặc ít hơn khi họ thấy phù hợp. Nhưng làm thế nào mà tất cả liên quan đến Bitcoin? Và Bitcoin là gì?

Bitcoin – Một nền tảng kinh tế mật mã

Mặc dù Bitcoin ban đầu được thiết kế với mục đích tạo ra đồng tiền dạng P2P mà không cần các ngân hàng truyền thống thì công nghệ blockchain cơ bản chống lưng cho nó đã được chứng minh là cửa ngõ cho một loại nền kinh tế mới (nền kinh tế crypto) và một loại quản trị phân tán mới (quản trị crypto). Xin lưu ý rằng các điều khoản về nền kinh tế mật mã và quản trị mật mã là mới, chưa được xác định đầy đủ, gây nhiều tranh cãi và phần nào còn bổ sung hoặc chồng chéo nhau. Trong một bài đăng blog tiếp theo các chi tiết của các điều khoản đó sẽ là được làm rõ còn bây giờ, bài viết này chỉ để phân tích các chức năng của Bitcoin:

Mạng Thanh toán Công cộng & Không cần cho phép (Mạng P2P)

Bitcoin là một mạng thanh toán P2P giữa một nhóm các bên liên quan cách biệt về mặt địa lý, không biết nhau nhưng lại tin tưởng lẫn nhau, mà không cần sử dụng các tổ chức tập trung như ngân hàng, công ty thẻ tín dụng, PayPal, MoneyGram và các loại tương tự. Nó không cần cho phép, có nghĩa là bất cứ ai cũng có thể trở thành một phần của mạng lưới phân phối. Tất cả mọi người có thể tham gia hoặc bằng cách tạo một ví Bitcoin (tài khoản Bitcoin) và bắt đầu gửi và nhận Bitcoin hoặc bằng cách trở thành thợ đào Bitcoin bằng cách tải xuống giao thức và xác minh giao dịch.

Công cụ kế toán quản lý tài sản

Không chỉ vậy, Bitcoin còn là một công cụ kế toán được phân phối giúp theo dõi ai sở hữu cái gì, bao gồm tất cả các giao dịch được thực hiện một cách công khai và minh bạch. Vai trò của mật mã là đảm bảo tính minh bạch trong khi duy trì sự riêng tư của cá nhân. Sổ cái phân phối này là một hình thức chuyển giao giá trị mới một cách công khai và minh bạch, phá vỡ sự cần thiết cho kho dữ liệu tập trung.

Công cụ quản trị kinh tế Crypto (Lớp quản trị)

Mạng P2P của các bên giữu cổ phần, cũng như tất cả các tài sản, được điều chỉnh bởi các ruleset được định nghĩa trong giao thức của blockchain Bitcoin. Chính sách tiền tệ cũng được xác định trước trong giao thức. Giao dịch được thực thi tự động nếu và chỉ khi phần lớn mạng đồng ý rằng giao dịch đó là đúng. Thiết kế cơ chế kinh tế Crypto khuyến khích tất cả các bên liên quan của mạng xác minh giao dịch theo các quy tắc được xác định trước bằng cách thực hiện công việc tính toán – bằng chứng về công việc – cho phép họ khai thác Bitcoin hoặc tạo Bitcoin mới.

Thiết kế cơ chế này có thể được thay đổi trong một bản cập nhật giao thức dưới hình thức của một bản giao thoa mềm hoặc cứng. Các cơ chế khuyến khích kinh tế mật mã bao gồm chính sách tiền tệ của Bitcoin có thể được thay đổi bởi sự đồng thuận đa số của những người tham gia mạng. Các điều kiện nâng cấp phần mềm như vậy được xác định một phần trong giao thức và không mấy rõ ràng.

Bitcoin được khai thác để giữ an toàn cho mạng (Chức năng bảo mật)

Một số người dường như không nắm bắt đầy đủ cách khối Bitcoin hoạt động, cho rằng Bitcoin không có chức năng hoặc giá trị. Điều này không đúng. Bitcoin, trên thực tế là đầu ra của một hàm sản xuất được quản lý bởi các cơ chế khuyến khích mật mã, điều này đảm bảo rằng mạng lưới phân phối của các tác nhân không biết và tin tưởng lẫn nhau có thể xác nhận giao dịch theo các quy tắc được xác định trước chống lại kháng cự và các lỗi thông đồng. Tóm lại, khai thác bitcoin giúp giữ an toàn cho mạng lưới!

Bitcoin được dùng để thanh toán cho các giao dịch (Hàng hóa / Tiện ích)

Để gửi một giao dịch từ ví Bitcoin A đến ví Bitcoin B, bạn cần phải trả phí giao dịch dưới dạng token Bitcoin, cái mà sẽ được thưởng cho người thợ đào đã khai thác khối mà bao gồm giao dịch của bạn. Điều này có nghĩa là token có chức năng tiện ích trong mạng Bitcoin. Bitcoin là hàng hóa tự nhiên của mạng Bitcoin.

Tại sao Bitcoin không thể so sánh với tiền pháp định?

Bitcoin là tiền hàng hóa, không phải là tiền pháp định

Trong khi Bitcoin có một số thuộc tính nhất định của tiền, nó khá giống với tiền hàng hóa hơn là tiền pháp định. Miễn là mọi người sử dụng Mạng Bitcoin cho các dịch vụ thi họ cần phải thanh toán bằng hàng hóa tự nhiên (token Bitcoin), bản thân token có giá trị vì nó được sử dụng để thanh toán các giao dịch Bitcoin. Khía cạnh hàng hóa của cái gọi là tiền điện tử trở nên rõ ràng hơn với các dẫn xuất Bitcoin như Ethereum (nơi bạn cần trả tiền cho việc tính toán trong ETH) hoặc Mạng SIA (nơi bạn trả tiền để lưu trữ với SIA) vì những mạng này không được thiết kế cho chuyển tiền P2P (như Bitcoin), thay vào đó là tính toán P2P (như Ethereum) và chia sẻ tệp P2P (như Sia).

Phân cấp sản xuất, giá được xác định bởi cung và cầu:

Bản chất của hàng hóa được phân phối kiểm soát, và Bitcoin cũng giống như vậy. Không có chính phủ hay tổ chức nào khác kiểm soát việc khai thác vàng, bạc, dầu,… Sản xuất được phân tán và giá của những hàng hóa đó được xác định bởi cung và cầu trên thị trường hàng hóa, giống như giá của cái gọi là token-được-mã-hóa được xác định bởi cung và cầu trên các sàn giao dịch như Kraken, Bitfinex, Ploniex, Coinbase và những thứ tương tự. Trái ngược với các loại tiền tệ pháp định, không một thực thể tập trung duy nhất nào như chính phủ và ngân hàng trung ương có thể ảnh hưởng đến giá của Bitcoin hoặc các token khác.

Tính thanh khoản cao hơn so với hàng hóa cổ điển

Trái ngược với các mặt hàng cổ điển được giao dịch trên sàn giao dịch cổ điển, các token được mã hóa (Bitcoin, Ether và các loại tương tự) có tính thanh khoản cao hơn do tính chất chuyển tiền P2P dựa trên Blockchain. Giao dịch và chuyển tiền dễ dàng hơn, nhanh hơn và rẻ hơn. Và nếu bạn không sử dụng các dịch vụ của bên thứ ba như ngân hàng hoặc nhà môi giới chứng khoán, thì bạn đang hoàn toàn dùng P2P.

Giá dao động thất thường

Bitcoin không được quy định bởi một tổ chức tập trung mà được xác định bởi cung và cầu trên thị trường, và hiện đang rất dễ bay hơi. Các đồng tiền pháp định của hầu hết các nền kinh tế hiện đại có lãi suất dao động được xác định trên thị trường ngoại hối, vì thế các quốc gia có thể thực hiện can thiệp tiền tệ, can thiệp thị trường ngoại hối hoặc thao túng tiền tệ như một hoạt động chính sách tiền tệ của chính phủ. Chính phủ hoặc ngân hàng trung ương có thể mua và bán tiền tệ để đổi lấy tiền của họ để thao túng giá thị trường.

Tại sao lại như vậy? Chính phủ thường thích tỷ giá hối đoái ổn định, do sự biến động ngắn hạn quá mức làm xói mòn niềm tin của thị trường, tạo thêm chi phí và giảm lợi nhuận của các công ty, buộc nhà đầu tư phải đầu tư vào tài sản tài chính nước ngoài. Do đó, sự khác biệt lớn nhất giữa tiền tệ / tài sản điện tử và tiền tệ pháp định là biến động giá. Tuy nhiên với việc bảo hiểm rủi ro, stablecoins,… đang tăng lên thì chúng ta có thể tự tin rằng biến động giá cả trong tương lai gần sẽ dần đi vào dĩ vãng.

Mạng thanh toán P2P

Ngoài việc có nhiều điểm tương đồng với tiền, mạng thanh toán cơ bản cho phép bạn không cần sự trợ giúp từ các ngân hàng cổ điển, công ty thẻ tín dụng, PayPal, Money Gram và các loại tương tự. Vì vậy, có thể hiểu rằng nó là tiền mà không có ngân hàng và người quản lý ngân hàng. Vai trò của ngân hàng trong chuyển tiền được thay thế bằng hợp đồng thông minh của Mạng Bitcoin.

Không có tổ chức tập trung điều hành Bitcoin

Token của Bitcoin là tiền tệ của “bộ lạc internet được phân cấp” và được gọi là Bitcoin, chính sách tiền tệ và tất cả các quy tắc quản trị khác được xác định bởi các quy tắc quản trị trong giao thức của chuỗi khối bitcoin. Mã chỉ có thể được nâng cấp bởi sự đồng thuận đa số của các tác nhân mạng. Chi tiết về vấn đề này như thế nào thì rất phức tạp và vượt ra ngoài phạm vi của bài đăng này. Trong khi tầm nhìn ban đầu được trình bày trong Sách trắng Bitcoin được phân cấp hơn, thực tế đã chứng minh rằng các tác nhân mạng có thể hợp tác để giành quyền kiểm soát nhiều hơn (ví dụ: các bể khai thác Bitcoin so với các thợ đào cá nhân).

4. Nền kinh tế Token – Tương lai là đây!

Tóm lại: Bitcoin là một loại tài sản mới, và đã đi tiên phong trong một hệ điều hành cho một loại nền kinh tế mới, nơi mọi người có thể phát hành token định hướng của riêng mình bằng các giao thức bitcoin hoặc thậm chí đơn giản hơn, bằng cách tạo một ứng dụng token trên đầu trang của Ethereum Blockchain với một vài dòng mã.

Với công nghệ mới này, bây giờ chúng ta có thể tạo ra các loại nền kinh tế hoàn toàn mới, nơi chúng ta có thể mô hình hóa kinh tế hành vi thành một hợp đồng thông minh với mục đích khuyến khích những hành vi nhất định – như khuyến khích mọi người trồng cây thay vì cắt chúng bằng cách khai thác “cây token” (hay còn gọi là tiền), hoặc khuyến khích mọi người tiết kiệm khí thải CO2 bằng cách sử dụng xe đạp thay vì xe hơi, hoặc sử dụng năng lượng mặt trời thay vì năng lượng từ mỏ than, bằng cách khai thác “CO2 tokens” (kiếm tiền) để tiết kiệm phát thải CO2.

Token mật mã cũng là công nghệ cho phép chúng ta tạo ra một đại diện kỹ thuật số cho tài sản vật chất – thường được gọi là asset-backed token – với kết quả là các tài sản này hiện có thể được giao dịch với chi phí giao dịch thấp hơn nhiều, thậm chí một số có thể có tính thanh khoản cao hơn trên các thị trường hiện tại (các mặt hàng như vàng, xăng dầu, bất động sản và nhiều tài sản mà tính thanh khoản thấp trong quá khứ).

Có thể nói tương lai của nề kinh tế tiền tệ đã phần nào hiện rõ nhưng hầu hết mọi người vẫn chưa nhận thức được điều đó. Tính đến tháng 1 năm 2018 chỉ có khoảng 1400 cái gọi là tiền điện tử (tất cả đều có các tính chất và mục đích khác nhau) được liệt kê trên Coinmarketcap. Tuy nhiên, chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của cuộc cách mạng này và thách thức vẫn đang phía trước chúng ta như:

  • Biến động giá của tài sản mã hóa
  • Thiếu thiết kế cơ chế bền vững cho các ứng dụng hướng tới mục đích sử dụng token.
  • Thiếu giáo dục chung về tiềm năng và cũng là mối đe dọa của nền kinh tế mã thông báo.
  • Luật pháp chưa được cập nhật rõ ràng và còn manh mún.
  • Chúng ta vẫn đang quá gắn liền với định nghĩa tiền theo truyền thống.

5. Triển vọng trong tương lai

Gần đây, Venezuela và Kodak đã công bố ‘tiền điện tử’ của riêng họ. Trong khi điều này không gây bất ngờ quá lớn, nó đến sớm hơn so với cách mọi người có thể mong đợi. Nếu năm 2017 là năm của ICO, năm 2018 sẽ là năm khắc họa mọi thứ. Mọi thứ đang thay đổi và chúng đang thay đổi nhanh chóng. Chỉ có thời gian mới cho biết điều này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến vai trò của tiền bạc truyền thống.


Có thể bạn quan tâm:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.